Berichten

Een commando, een imam en een abt

Leiderschapsdriedaagse NUOVO Scholengroep

Het vraagstuk

CvB-voorzitter Leon de Wit: “Door een fusie kreeg ons MT er begin vorig schooljaar een bestuurder en drie schoolleiders bij. Daarnaast traden nóg twee nieuwe schoolleiders aan. Ons ‘oude’ MT ontleende veel kracht aan een studiereis naar Zuid-Afrika waar we – aan de hand van de filosofie van Ubuntu – samen ons leiderschap hadden verkend. Maar daar konden we niet meer aan blijven refereren. Om in het nieuwe MT een vergelijkbare verbinding te krijgen, hadden we een nieuwe, gezamenlijke ervaring nodig.

Bij een bestuur van onze omvang (14 scholen, red.) speelt de vraag naar autonomie een grote rol. Als MT-leden moet je elkaar waarderen en respecteren. Het werkt niet als je bij elke vraag weer moet aftasten waar iedereen staat.

Met het oog op de draagkracht wilde ik dat niet zelf organiseren. Ik heb een bestuurdersbelang, dan kunnen proces en inhoud door elkaar gaan lopen. Externen kunnen goed op de proceskant blijven. Dan kunnen we samen werken aan dezelfde vragen en ons allemaal even kwetsbaar opstellen.”

 

 

De aanpak

“We vroegen twee adviseurs met wie we goede ervaringen hadden: Robbin vanuit BdB en Saskia Tjepkema van Kessels en Smit. Zij hebben samen met ons het programma vormgegeven. Vanuit NUOVO dachten ook de HR-functionaris en enkele schoolleiders mee over het programma.

Het werd een tweetrapsraket (eerst één dag, toen een tweedaagse) waarin diverse typen leiderschap langskwamen. We spraken over leiderschap bij de Special Forces (met Erik van BdB), in de moskee (met Yassin van BdB) en in het klooster (met de abt).

Openbaar onderwijs is religievrij en dat is voor sommigen van ons een principiële keuze. Dat wij voor de tweedaagse het klooster in gingen, zorgde voor een verrassende constellatie. We hebben uitvoerig met de abt gesproken. Wat leidinggeven daar betekent, de opoffering die je jezelf moet getroosten, 365 dagen per jaar, de rest van je leven – wat dat betekent, voel je pas als je er bent en dat brengt toch wel een reflectie bij jezelf op gang.”

 

“Na afloop voelde ik: nu kunnen we de next step zetten als team. We weten waarvoor we het doen, we weten wat we aan elkaar hebben en dat we op elkaar kunnen terugvallen.”

 

Het resultaat

“In drie dagen tijd hebben we echt het nieuwe management van NUOVO gecreëerd. Na afloop voelde ik: nu kunnen we de next step zetten als team. We weten waarvoor we het doen, we weten wat we aan elkaar hebben en dat we op elkaar kunnen terugvallen. Natuurlijk hebben we sindsdien een coronacrisis doorgemaakt waarin we continu met dagelijkse zaken bezig waren en er weinig tijd was voor ontwikkelingsvraagstukken. Maar het is wel dankzij dit traject geweest dat we het leiderschap in die crisis goed hebben kunnen vormgeven. Het draagvlak zou anders nooit zo groot zijn geweest. En er komt spoedig een moment waarop we dit weer oppakken.

Terugkijkend heeft dit traject voor mij bevestigd hoe belangrijk het is om van te voren samen heel scherp je doelstellingen te formuleren. Robbin en Saskia hebben dit goed aangevoeld en zo hebben we samen uit dit leiderschapstraject gehaald wat erin zat.”

‘Een nieuwe logica en samenhang voor onze organisatie’

Verdere professionalisering Passend Onderwijs Almere

Het vraagstuk

Anita Gelmers-Groen, adjunct-directeur coöperatie Passend Onderwijs Almere: “De wereld om ons heen verandert snel en daardoor verandert onze rol. Het wordt steeds duidelijker dat wij een netwerkorganisatie zijn die nauw vervlochten is met de buitenwereld. Hoe kunnen wij door professionalisering een volgende stap in onze ontwikkeling zetten? Zelf krijgen we dat onvoldoende scherp, we zijn te zeer onderdeel van het verhaal. Maar een blik van buiten helpt. En het voorjaar van 2020, halverwege de beleidsperiode van ons ondersteuningsplan, was een aangewezen moment.”

De aanpak

Anita: “Aanvankelijk hadden we Robbin en Patrick gevraagd vijf verhalen van mensen in onze organisatie op te tekenen. Door corona moest dit gebeuren via Teams en telefoongesprekken in plaats van in persoonlijke ontmoetingen. Aan de opbrengst was dat niet te merken: er kwam veel boven tafel en collega’s werden ook persoonlijk aan het denken gezet. Zodanig zelfs dat ze na afloop zeiden: ik gun iedereen zo’n gesprek.”

Karel Vogel, begeleider onderwijs Passend Onderwijs Almere: “De persoonlijke benadering maakt het gesprek heel ontspannen. Je gaat vanuit de relatie naar de prestatie, het is makkelijk om vrijuit te praten. Het bijzondere zit in de vragen die je gesteld krijgt. Want het reilen en zeilen van de organisatie is heel groot, maar Robbin en Patrick koppelen dat ook aan je eigen functioneren. Wat is jouw rol in dit geheel? Daar krijg je feedback op. Het wordt een heel professioneel gesprek over je vak en dat is heel inspirerend.”

Anita: “Verrassend vond ik dat Robbin en Patrick al na de eerste vijf gesprekken patronen in de organisatie bloot wisten te leggen. Daarop hebben we besloten nog eens achttien gesprekken te laten voeren, dwars door de organisatie heen. Zo ontstond een 360 gradenbeeld. Dat leidde tot een advies en daar hebben we onze volgende beleidsmiddag aan gewijd. Bureau de Bedoeling heeft die middag in overleg met ons georganiseerd, in een online vorm die (mét drive-in-bioscoop en borrelbox) in goede aarde viel.”

Karel: “Natuurlijk waren we het liefst met zijn allen bij elkaar gekomen; online is toch anders. Maar het effect was er niet minder groot om. Meteen na afloop kwamen er complimenten, je merkte dat dit mensen goed had gedaan. Voor sommige geledingen en personen in onze organisatie is het best spannend wat er gaat gebeuren. Aan het eind van de beleidsmiddag was er rust ingekomen. Iedereen sloot de middag met een goed gevoel af.”

“Collega’s werden ook persoonlijk aan het denken gezet. Zodanig zelfs dat ze na afloop zeiden: ik gun iedereen zo’n gesprek.”

Het resultaat

Anita: “Wij willen tempo houden, zei ik bij de intake. Coronatijd of niet. En dat is gelukt. Drie maanden na de eerste interviews ligt er een perspectief en hebben we een uitdagende beleidsmiddag achter de rug. Er leven echt nog wel vragen in de organisatie. Het advies om onze stadsdeelteams de voorliggende positie te laten innemen is nog niet voor iedereen logisch. Ook is er behoefte aan meer informatie over onze ‘tweede professionaliteit’. We hebben blijkbaar nog niet iedereen uitvoerig in de gedachtegang kunnen meenemen. Daarom ondersteunt Bureau de Bedoeling ons de komende tijd bij de verdere verdieping.

Terugkijkend ben ik nu al blij dat we deze pas op de plaats hebben gemaakt. We kunnen met een nieuwe logica en samenhang de tweede helft van de beleidsperiode in. Wat ik anderen wil meegeven is dat het niet erg is als het in de organisatie eens niet lekker loopt. Het is ook niet zo dat er fouten zijn gemaakt. Zie het liever als een aansporing om even stil te staan, ook bij het goede dat er is, en van daaruit weer door te ontwikkelen.”

‘Maak gebruik van ieders denkkracht’

Co-productie Ondersteuningsplan SWV Passend Onderwijs IJmond 2020-2024

Het vraagstuk

Beleidsmedewerker Marjolijn Loos: “Wij zochten een partner die ons kon ontzorgen bij de totstandkoming van ons nieuwe ondersteuningsplan. Het ging ons vooral om de inhoudelijke kant: hoe zorgen we dat dit plan van onderop ontstaat? Dat iedereen – van onderwijsassistent tot directeur – er vanuit zijn eigen rol en opdracht aan bijdraagt? Ons samenwerkingsverband telt 65 scholen, dit moet hún plan zijn.”

Directeur-bestuurder Peter Truijens: “Je kunt zo’n proces zelf organiseren, maar dan ben je ook voortdurend in de lead. Co-productie geeft meer vrijheid. Door Robbin en Naima erbij te betrekken, had ik de handen vrij om voluit mee te denken en te praten.”

 

De aanpak

Peter: “Robbin en Naima hebben goed gekeken en geluisterd: hoe gaan de dingen in dit samenwerkingsverband, wat kenmerkt deze scholen? Zo zijn we samen tot een opzet gekomen.”

Marjolijn: “De eerste bijeenkomst stond in het teken van evaluatie en ambitie: we bouwen voort op wat er is, maar we willen ook verder. Daarna volgden dialoogsessies (per regio), een leerkrachtbijeenkomst, validatiesessies (ook weer per regio), het schrijven van een conceptplan en een studiemiddag met de schoolbesturen.”

Peter: “Die validatiesessies vond ik een mooi idee. Je hebt bij iedereen van alles opgehaald, in zo’n validatiesessie check je: hebben we de goede dingen opgehaald en hebben we het wel goed samengevat?”

“Er is in iedere organisatie een enorm potentieel aan kennis en ervaring aanwezig: waarom maken we daar zo beperkt gebruik van?”


Het resultaat

Marjolijn: “Op 1 augustus zijn we begonnen, eind januari hadden we een concept en vóór 1 mei lag het plan bij de Inspectie. Nu is het tijd voor de implementatie door de scholen. Dat is een verantwoordelijkheid van de bestuurders, als eigenaren van dit plan. Zij gaan in drie bijeenkomsten, weer begeleid door Bureau de Bedoeling, met directies, IB’ers en eventueel leerkrachten in gesprek. Voor het eerst gebeurt dat in de nieuwe, wijkgeoriënteerde organisatiestructuur die we samen hebben bedacht.”

Peter: “We zijn met dit proces ver gekomen. Maak gebruik van ieders denkkracht, dat is de les die ik meeneem. Er is in iedere organisatie een enorm potentieel aan kennis en ervaring aanwezig: waarom maken we daar zo beperkt gebruik van? Als je gemotiveerde mensen om hun inbreng vraagt, levert dat opzienbarend veel op.”

Inspiratie in Café de Bedoeling

(door Juliëtte Bouwman)

Cafe de Bedoeling, foto Austin DistelOp 15 mei woonde ik weer een ‘Café de Bedoeling’ bij – virtueel ditmaal. Ook in deze online wereld weten de deelnemers elkaar goed te vinden. Hoe bijzonder is het om je op je eigen plek verbonden te voelen met gelijkgestemden in het hele land! Ook vandaag laat ik me weer verrassen door de opzet en insteek van BdB. Ik kan me niet onttrekken aan het gevoel dat BdB steeds meer op stoom raakt, zijn vorm vindt, terwijl het nooit eenzelfde vorm is.

Bredere kijk

Met mijn entree val ik midden in de column van woordkunstenaar Harm Klifman. Ik heb nooit gedacht in verschillende werelden van taal, maar heb wel beeld bij zijn uitspraak dat ‘woorden figureren in netwerken met andere woorden’ en bij het nut dat het voor ons kan hebben om in situaties op zoek te gaan naar sleutelwoorden of dragende termen.

Perspectieven

Onder leiding van Robbert Braak laten we ons vervolgens inspireren door korte filmfragmenten. Ook ik raak gefascineerd: hoe spelen mensen het spel om iets te krijgen wat ze écht willen? Is daar iets mis mee als beide partijen krijgen wat ze willen? Maar kan ik dit? Ik laat me raken door de onbevangenheid van de overige deelnemers, die zich durven uitspreken. Ik voel de uitnodiging om daarbij aan te haken en merk dat de verschillende perspectieven voor mij allemaal ‘rijk’ zijn. Ik herken de basisgedachte van Deep Democracy: het delen maakt het van iedereen, als je elkaar maar hoort.

Inspiratie en energie

BdB is voor mij een soort vrijplaats waar ik gestimuleerd word mijn gedachten de vrije loop te laten, anderen te horen en mezelf uit te spreken; zijn wie je bent omdat de gezamenlijkheid de ont-moeting is met een hart voor onderwijs waar onze kinderen écht tot hun recht komen. Dat begint bij mensen zoals deze groep, die écht durft anders te denken en te doen. Vanuit deze inspiratie heb ik deze week definitief besloten om mij de komende jaren juist hiervoor in te zetten. Daar hebben alle café-deelnemers aan bijgedragen, en niet in de laatste plaats BdB, dat deze ontmoetingen organiseert. Dank!

Even iets anders…

Een paar dingen die we je op de valreep voor Pasen niet willen onthouden.

Een nieuw gezicht bij BdB

Op 1 april is Harm Klifman toegetreden tot het team van Bureau de Bedoeling. Harm is geen onbekende in het onderwijs. Jarenlang trad hij op als adviseur in governance-vraagstukken en kwaliteitszorg. Die expertises heeft hij inmiddels achter zich gelaten om terug te keren naar zijn ‘roots’: Nederlandse taalkunde en (taal)filosofie.  Zijn eind vorig jaar verschenen boek Cicero leest Covey. Retorica in populaire managementboeken stond op de longlist voor Managementboek van het Jaar 2020. Harm geeft onder meer lezingen en workshops over ‘taal in management’.

Persoonlijk kennismaken met Harm?
Mail naar harm@bureaudebedoeling.nl
 of bel 06 12 35 29 87. 
Dit is de bedoeling van Harm.

Een nieuw kantoor

Eveneens hebben we op 1 april onze intrek genomen op Groot Kantwijk, Bergseweg 28f in Vreeland. Centraal gelegen, goed bereikbaar en toch een oase van rust. Behalve een lekker ruim kantoor hebben we er de beschikking over kleine en grote ontmoetingsruimtes en zelfs overnachtingsmogelijkheden. Ideaal voor trainingen, leergangen en af en toe een BdB-café. We hopen je er snel te kunnen ontmoeten.

Een online leeromgeving

De nieuwe werkelijkheid waarin we leven, heeft ook bij ons diverse ontwikkelingen versneld. De wens om naast een fysieke ook een online leeromgeving te bieden, hadden we al langer. Nu is dat proces in een stroomversnelling gekomen. Onze online leeromgeving – bij gebrek aan beter voorlopig BdB Academy gedoopt – is bijna klaar voor gebruik. Binnenkort komen we met een demo waarin je de mogelijkheden kunt ervaren.

Een virtueel Café (op 15 mei)

En natuurlijk gaan we zelf ook meteen van die online leeromgeving gebruikmaken. Om precies te zijn op de middag van 15 mei, bij ons eerste virtuele Café de Bedoeling. Meedoen? Meld je aan via de chatbot op de homepage of mail naar info@bureaudebedoeling.nl.

Online training socratische gespreksvoering

Geïnspireerd door het onderwijs zijn wij (Bureau de Bedoeling) ook gaan experimenteren. Met alle ongemakken van dien, gewoon doen. Hoe werkt die techniek eigenlijk? Welke techniek is er nog meer? Hoe geven we onze praktijk vorm, zonder fysieke bijeenkomsten?

Lessons learned

Hoogtepunt tot nu toe was de training socratische gespreksvoering door Yassin Elforkani. In dit geval via Teams. En na het eerste ongemak ging het prima. De trainer vanuit de Blauwe Moskee, wij vanuit verschillende (huis)kamers achter onze schermen. Inleiding, kringgesprek, oefening in tweetallen, stukje theorie, in drietallen, nog even brainstormen. In de nabespreking direct onze inhoudelijke, procesmatige en technische lessons learned delen en oogsten.

Diepe buiging

We waren en zijn best trots op onszelf. Tegelijk deed ons dit beseffen wat een geweldige prestatie in het onderwijs is geleverd. Één training op afstand is immers nog iets anders dan onderwijs op afstand. Een groepje van acht maakt nog geen hele klas. Daarom applaus voor de zorg en een diepe buiging voor het onderwijs. Dank jullie wel.

Heb jij binnenkort met een van ons een afspraak of doe je mee aan een van onze activiteiten? We informeren je tijdig over het hoe en wat. Of bel ons, dan zoeken we samen een passende vorm.

Ontwrichtend virus dwingt tot anders kijken

Het is een werkelijkheid die vandaag in allerlei contexten opduikt. Ook als het om onderwijs gaat. Leraren zijn druk bezig om samen het nieuwe (tijdelijke) normaal uit te vinden en vorm te geven. Niet kunnen is ineens geen optie meer, anders kijken is vanzelfsprekend en veranderen een kwestie van dóen.

Is het omdenken van het onderwijssysteem hiermee gestart? Constateren we over een aantal maanden dat dit ontwrichtende virus het onderwijs definitief heeft veranderd? Of is het beter te stellen dat de aanwezige betrokkenheid, creativiteit en stoutmoedigheid in het onderwijs zijn aangesproken?

Een paar observaties:
– We zien een explosie aan creatieve manieren om (digitaal) onderwijs op afstand van het schoolgebouw aan te bieden. Het delen en gebruiken van goede ideeën van anderen is gemeengoed.
– Leerlingen worden volop uitgenodigd eigenaar te zijn van hun eigen leren en zijn hiermee meer en meer co-producent van hun onderwijs.
– Thuiszitten is geen uitzondering meer, maar onderdeel van het nieuwe normaal.

Voor straks: welke belangrijke lessen leren we van dit nieuwe normaal en hoe gaan we die straks een plek geven in ons oude normaal?

Voor nu: be careful out there!

Anders kijken naar leiderschap

Soms is het goed om jezelf even stil te zetten. Als je op de drempel staat van je eerste baan als leidinggevende in het onderwijs bijvoorbeeld. Als je na heel wat jaren werken voelt dat het tijd is voor een tussenbalans. Of als je stevig geworteld bent en wilt weten hoe je als leidinggevende of bestuurder nog meer het verschil kunt maken. Bureau de Bedoeling introduceert drie programma’s waarin je (opnieuw) op zoek gaat naar wat voor jou de bedoeling is.

Ontdek je leiderschap
Voor mensen met leiderschapsambities en beginnende leidinggevenden
Wil je als leidinggevende succesvol zijn, dan is het van belang dat je jezelf goed kent. Door te reflecteren en te groeien kun je de groei van anderen mogelijk maken. In deze leiderschapsreis (deel van een 3 maanden durende leerweg) ga je op zoek naar jouw bedoeling. Dat doe je onder andere in het mooie landschap van de Belgische Ardennen, een metafoor voor het continu veranderende onderwijslandschap.

Terug naar jouw bedoelingNew take on life
Voor leidinggevenden en bestuurders met ervaring
Je werk vraagt veel inzet, veranderingen gaan razendsnel en de hoge werkdruk wint het bijna altijd van de ruimte voor reflectie. Dan komt er een moment dat je behoefte krijgt om opnieuw contact te maken met je oorspronkelijke idealen en ambities. Dit programma bied je de mogelijkheid om je eigen film even stil te zetten, te reflecteren en je te laten inspireren door beelden en verhalen van anderen.

Nederland van Nu Nederland van Nu
Voor senior leidinggevenden en bestuurders
In het Nederland van nu ontstaan gemakkelijk tegenstellingen die tot polarisatie, verharding en verwijdering leiden. Om daar binnen de publieke sector goed leiding en sturing aan te geven, is meer nodig dan een goed managementboek en contact met gelijkgestemden. Tijdens deze leergang staan ‘ongemakkelijke’ ontmoetingen centraal. Als we in staat zijn het gelijk van de ander te begrijpen en ons oordeel uit te stellen, kunnen we met wijze beslissingen maatschappelijke kloven overbruggen.

Meer weten over een van deze programma’s? Mail naar info@bureaudebedoeling.nl voor meer informatie over de inhoud, data en kosten. Of houd de komende tijd deze website en onze LinkedIn-pagina in de gaten.

Café de Bedoeling: ontmoeting met denkkracht

(door Erik Wegewijs)

Een scrumcoach speelt op de piano terwijl de filosoof over zijn schouder meekijkt. De interim-schooldirecteur die net klaar is met zijn project, bespreekt de laatste ontwikkelingen omtrent het lerarentekort met een communicatieadviseur. Ergens in de hoek zijn ook nog diverse mensen aan het werk. Opengeklapte laptop, koffie, telefoon. Ik loop even de ruimte uit en zoek Robbin. Ook hij is nog even druk met het afronden van een mail. “Kijk eens achter je, Robbin; dat wat daar nu gebeurt, in die ruimte hiernaast, dat is nu precies wat ‘de Bedoeling’ is.”.

Op vrijdag 13 december vond in Eemnes voor de tweede keer Café de Bedoeling plaats. Een niet geregisseerde samenkomst van mensen die met elkaar van gedachten wisselen over anders kijken naar maatschappelijke problematiek, met een (lichte) focus op onderwijs. Mensen die met elkaar onderzoeken wat ze van elkaar kunnen leren. Ditmaal brachten Annemieke Mintjes en Astrid van de Kerkhof de werkwijze ‘agile scrum’ op energieke wijze onder de aandacht en legden ze uit wat de toepassingen en voordelen van deze methodiek in het onderwijs kunnen zijn. Sneller overgaan tot het georganiseerd doen van de juiste dingen op het juiste moment op de juiste manier, in plaats van het blijven hangen in de beschouwende fase waarin vooral veel gepraat wordt, was slechts één van de vele conclusies uit hun workshop.

Een vormeloze bijeenkomst zonder pretenties, die op organische wijze werd wat het op die vrijdag blijkbaar moest zijn. Volledig vrijwillig ingezette denkkracht ten behoeve van elkaar en met het oog op diverse thema’s, door een diversiteit aan bevlogen professionals die nieuwsgierigheid hoog in hun vaandel hebben staan. Als dat de bedoeling was en blijft, kijk ik nu al uit naar de volgende editie.

Ook een keer meedoen aan Café de Bedoeling? Meld je aan via de chatbot op onze homepage.

Voor in de agenda: Café de Bedoeling 2020

Ongeveer eens per twee maanden organiseren we Café de Bedoeling: een inspirerende ontmoeting van professionals waar jij zelf mede het gesprek bepaalt. In de eerste helft van 2020 is Café de Bedoeling op 15 mei (in onze nieuwe online omgeving!) of 19 juni. Exacte tijden en locaties volgen.
Ook een keer meedoen? Meld je aan via de chatbot op de homepage.