Berichten

Op zoek naar identiteit (Sinan Çankaya)

Onlangs las ik het boek ‘Mijn ontelbare identiteiten’ van Sinan Çankaya. Dit fragment (over de zoektocht naar identiteit van vele Nederlandse jongeren met een niet-westerse achtergrond) wil ik graag met je delen:

“Nationalisme is voor mij geen droge theorie, geen ver-van-mijn-bedshow. Die ene woensdagavond dat Clarence Seedorf mijn leven aanraakte, werd me dat heel duidelijk.
In de jaren negentig voetbalde Nederland meermaals tegen Turkije. Gekluisterd aan de televisie volgde ik eerst gespannen en toen met ongeloof de loting voor de kwalificatiewedstrijden. Weer in een poule ‘met Nederland? Verslagen gooide ik de afstandsbediening richting de televisie om die vervolgens weer gedwee op te rapen, omdat er een felle waarschuwing vanuit de keuken tot mij kwam. Ik wantrouwde de voorzitters van de FIFA, João Havelange en Sepp Blatter, om andere redenen dan waar de voetbalwereld hen om verguisde, en meende vastberaden dat de mannen het samenzweerderige plan hadden opgevat om mij van een onbekommerde jeugd te beroven. Zowel in 1994 als in 1998 zat Turkije in een poule met Nederland voor de kwalificatiewedstrijden van het wereldkampioenschap voetbal. Turkije zou steeds verliezen. Vrij snel werd duidelijk dat er beduidend meer op het spel stond dan kwalificatie voor het eindtoernooi: de wedstrijden werden een symbool van een ‘gebrekkige integratie’, ze golden als het bewijsstuk van de ontbrekende loyaliteit van migranten in een verward land dat aan besluiteloosheid over diezelfde migranten ten onder ging. (…)
Al in 1992, ik was tien jaar oud, besloten mijn klasgenoten dat ik voor Turkije was. Dat geschiedde op mijn basisschool, in een sterk etnisch gemêleerde klas. Dit onomkeerbare sentiment zou met de jaren aanzwellen. Na het verlies in 1992 (3-1 winst voor Nederland) en in 1993 (idem) werd ik door klasgenoten, vrienden en kennissen van de voetbalclub wekenlang getrakteerd op hoongelach. Ik moest tot in den treure Turkengrappen ondergaan. In die jaren waren scheldwoorden overbodig; het woord ‘Turk’ vormde geen denominatie voor een etnische groep maar was een scheldwoord op zichzelf. ‘Turk’ behoefde geen negatieve kwalificaties.
Ik was zo’n Turk, en dus voor Turkije.
Ook in de aanloop naar de wedstrijd op 2 april 1997 in het zogezegd ‘kolkende’ Atatürk Stadion in Bursa (in alle kranten kwam je het bijvoeglijk naamwoord ‘kolkende’ tegen), had iedereen in mijn grotendeels witte vwo-klas voor mij uitgemaakt waar mijn loyaliteit, affiniteit en solidariteit lagen. Ik stond helemaal niet voor een keuze, kon helemaal niet achteloos meegaan in de feeststemming van mijn klasgenoten. Zelf had ik nog nauwelijks kunnen nadenken over de vraag: om welke keuze ging het nu precies? Dat de druk om te integreren maar één kant opgaat, ondervond ik daarbij vroegtijdig: waar moest ik in vredesnaam in integreren? Ik zat op het vwo, haalde goede cijfers en sprak beter Nederlands dan de verzameling mompelende boeren uit aangrenzende gemeenten. Maar toen het erop aankwam, was ik plots weer een Turk, en voor Turkije. Geleidelijk aan nam ik de rol van Turk op mij. Ik zou hem een tijdlang met zo’n overtuiging, verve en blinde passie vertolken, dat ik op den duur vergat hoe deze ‘keuze’ ooit tot stand was gekomen.” (…)

In gesprek op de Belgische ambassade

Eind vorig jaar publiceerden Robbin en ik onder de titel ‘Verrijk de wereld, ga een vriendschap aan’ een visie op het omgaan met verschillen die eindigde met de uitnodiging om samen een stukje op te lopen, om op reis te gaan in de wereld van een ander. Op die oproep zijn al veel bijzondere ontmoetingen gevolgd. Een daarvan was een lunchafspraak die ik onlangs had met de Belgische ambassadeur in Nederland. We hadden een fijn gesprek over de verschillen en overeenkomsten in de maatschappelijke integratievraagstukken in onze landen.

We constateerden dat jongeren met een niet-westerse familieachtergrond zowel in Nederland als België enorm op zoek zijn naar hun identiteit. In hoeverre ben ik Nederlander of Belg, in hoeverre (bijvoorbeeld) Marokkaan of Turk? Een belemmerende factor is de organisatie van het maatschappelijk middenveld rond deze jongeren. De organisaties waar deze jongeren in hun dagelijks leven mee te maken hebben, zijn grotendeels (nog?) langs etnische lijnen georganiseerd. Een Nederlandse of Belgische jongere met een Turkse achtergrond komt vooral met Turkse invloeden in aanraking, een Nederlandse of Belgische jongere met een Marokkaanse achtergrond met Marokkaanse invloeden. Jongeren blijven daardoor langs etnische lijnen denken. En dat staat de ontwikkeling van hun identiteit als Nederlander of Belg in de weg. Wat kunnen we daaraan doen? Helpt het als geestelijk leiders niet langer in landen van herkomst worden opgeleid, maar in Nederland en België? En hoe maken we jongeren echt nieuwsgierig naar de wereld van een ander?

“Hoe maken we jongeren echt nieuwsgierig naar de wereld van een ander?”

Die laatste vraag staat centraal in de trainingen socratische gespreksvoering die ik zowel in Nederland als in België verzorg. In socratische gesprekken kom je los van absolute waarden. Je stelt je oordeel uit om open te kunnen onderzoeken. Je gaat op reis in de wereld van een ander. Want de beste manier om verschillen te overbruggen, is persoonlijk contact. Verrijk de wereld, ga een vriendschap aan. (P.S. Mijn uitnodiging voor een persoonlijke ontmoeting geldt nog steeds. Heb je interesse, mail naar yassin@bureaudebedoeling.nl.)

Meer weten over de zoektocht naar identiteit van jongeren met een niet-westerse familieachtergond? Lees ook eens dit boek.

Sharon McCutcheon on Unsplash

‘Verrijk de wereld, ga een vriendschap aan’

Robbin Haaijer en Yassin Elforkani: het verhaal van twee heel verschillende mensen die nieuwsgierig werden naar elkaars leven en ontdekten hoe een simpele vriendschap de persoonlijke én professionele levens van verrassend veel mensen kan verrijken.
Lees hier het artikel

Café de Bedoeling: wat ertoe doet, zonder dat er iets moet

(door Dea Mooij)

Met interesse heb ik de start van Bureau de Bedoeling gevolgd. Alleen al de naam maakt iets in me los. Een trigger tot even stilstaan, reflectie, dieper kijken: waartoe ook al weer? Doe ik dan het ‘goede’? Kan het ook anders?

Verschillen omarmen

Eens per twee maanden organiseert Bureau de Bedoeling een Café de Bedoeling. Afgelopen vrijdag kon ik daar zelf voor het eerst bij zijn. We hadden in de ochtend een gesprek over diversiteit onder leiding van Yassin en Naima en sloten de middag af met een gesprek over het lerarentekort dat in een eerder Café de Bedoeling al was opgestart. Het meest waardevolle vond ik het inzicht dat standaardisatie in ons denken het bedenken van lokale oplossingen in de weg zit. Dat geldt ook voor het gebruiken van woorden als ‘maatwerk’, ‘gepersonaliseerd leren’ en ‘anders organiseren’. Praten in dat soort algemeenheden helpt niet bij het bedenken van maatwerk-oplossingen. Onze uitdaging: het écht omarmen van verschillen.

Kijkje in de bajes

Café de Bedoeling was deze keer georganiseerd in A Beautiful Mess. Locatie: de wasserij van de oude Bijlmerbajes. A Beautiful Mess is een initiatief van Refugee Company. Mensen met een vluchtelingenachtergrond werken er een half jaar en worden daarna op weg geholpen naar een opleiding of baan.
Terwijl ik tussendoor even zit te werken – want dat kan ook gewoon – krijgt de rest van de groep een rondleiding in de oude Bijlmerbajes door een van de oude cipiers. De groep komt koud, maar enthousiast terug. Met een inkijk in een omgeving die je anders niet krijgt. Echt een wereld op zich, waarin verrassend genoeg de logistiek – de uitdaging van het zonder gedoe verplaatsen van de gedetineerden – een enorme rol speelt.

Een plek van ont-moeten

Wat Café de Bedoeling is, weet ik nog niet precies. Ik ben blij dat ik ben gegaan. Waarom? Omdat het ging over de dingen die ik in mijn professionele leven belangrijk vind. Met mensen die ook tijd willen nemen voor een onderzoekend gesprek. Zónder dat het meteen iets moest opleveren; geen focus op te maken plannen, vervolgafspraken en te formuleren acties. Het is voor mij een plek van ontmoeten. Ook in de diepere betekenis van dat woord: ‘ont-moeten’…

Ook een keer meedoen aan Café de Bedoeling? Kijk hier voor de data en schrijf je in via de chatbot op onze homepage.

Bureau de Bedoeling groeit door

Yassin ElforkaniOp 1 februari heeft Yassin Elforkani zich bij ons aangesloten. Yassin heeft als coach en consultant veel ervaring met het ontwarren van maatschappelijke ‘knopen’ en het vlottrekken van vastgelopen situaties. In socratische gesprekken helpt hij mensen en organisaties op zoek te gaan naar antwoorden op ongemakkelijke vragen: bestuurders, leidinggevenden, maar ook leraren en jongeren. Yassin is in te zetten als spreker, senior adviseur en facilitator voor vraagstukken op het gebied van leiderschap en verandering, in het bijzonder als het gaat om diversiteit.

Persoonlijk kennismaken met Yassin?
Mail naar yassin@bureaudebedoeling.nl
of bel 06-51 8448 71. 
Dit is de Bedoeling van Yassin.